Misleidende reclame

Retailers doen er vaak alles aan om de aandacht van de consument te trekken. Men probeert je, op wat voor manier dan ook, te verleiden om iets te kopen. Ze gaan hier soms zo ver in, dat het misleiding wordt. Consumenten worden misleid op het moment dat het verkeerde informatie ontvangt ten opzichte van de werkelijkheid. En daar ligt ook meteen de grens. Verleiden mag, maar misleidende reclames zijn verboden, toch? De vraag is of de overheid hier alert op toeziet of dat bedrijven zomaar hun gang kunnen gaan. Ik ga het hebben over promoties die op het randje balanceren van wat wel of niet mag en wat de overheid doet om misleiding tegen te gaan.

Kortingen zijn goed, of toch niet?

Korting is voor veel mensen een belangrijke reden om een product te kopen. Maar kan de consument er nog wel vanuit gaan dat een korting ook echt een korting is? Het antwoord is, zoals je waarschijnlijk al wel verwachtte, nee. Er zijn talloze voorbeelden te noemen van producten die helemaal niet afgeprijsd zijn, maar als korting worden gecommuniceerd. Tijdens de feestdagen vorig jaar kwam bijvoorbeeld in het nieuws dat speelgoedwinkels de consument proberen te verleiden met neppe kortingen. Een voorbeeld: een speelgoedwinkel communiceerde dat de prijs van een bepaald product verlaagd is van €129,- naar €99,-. Echter, in werkelijkheid heeft het product nooit te koop gestaan voor €129,-. de Autoriteit Consument en Markt (ACM) is er pas sprake van een korting als de kortingsprijs lager is ten opzichte van een eerder gehanteerde prijs waarbij het product ten minste drie maanden voor deze prijs moet zijn aangeboden. Dat is volgens de ACM niet het geval. In sommige gevallen was het product zelfs goedkoper dan de huidige kortingsprijs.

Misleidende productinhoud

De meest bekende voorbeelden waarbij we misleid worden wat betreft de inhoud van een product, zijn te vinden in de supermarkt. Bijvoorbeeld een verpakking waar op staat: ‘nu 70% minder vet’. Men probeert de consument te laten den
ken dat het gezond(er) is maar eigenlijk zitten er in tegenstelling tot het ‘oude’ product heel veel stoffen in die slecht of zelfs nog sl
echter voor je gezondheid zijn. Dit is duidelijk een vorm van misleiding, en dat willen we niet. Daarom reikt foodwatch Nederland elk
jaar het ‘Gouden Windei’ uit. Het Gouden Windei is de ‘prijs’ voor het meest misleidende product van het jaar. In 2016 won
het ‘fruitdrankje’ van Healthy People, waarin in plaats van de gecommuniceerde bosbessen en frambozen vooral goedkoop appel- en druivensap zit en slechts 12 procent bosbes en 1 procent framboos. Daarnaast bevat het meer suikers dan Coca-Cola. Op plaats twee staat Red Bull. Dit drankje wordt gepromoot als sportdrank en Red Bull probeert zelf de associatie met sporters te leggen in hun communicatie, terwijl de gezondheidsrisico’s juist
hoger zouden zijn bij gebruik tijdens het sporten. 

Concurrentie

Bedrijven zoeken ook weleens de grens op waarbij de consument niet de dupe lijkt te worden. Sommige bedrijven proberen het eigen merk in een goed daglicht te zetten door het te vergelijken met een concurrent (en zo indirect een ander bedrijf in een kwaad daglicht te zetten). Een bekend voorbeeld van zo’n reclame is die van Allsecur. In deze reclame zeggen ze ‘uw abonnement op de **** kunt u beter opzeggen’. Toen deze reclame net werd uitgezonden was nog duidelijk ANWB te horen. In dit geval werd mij al snel duidelijk dat Allsecur hier op aangesproken moet zijn. Nadat het eerst aangepast werd in ‘uw abonnement op de *NWB kunt u beter opzeggen’ werd uiteindelijk ANWB helemaal weggepiept.

Vergelijkende reclames lijken geen kwaad te kunnen voor de consument. Wanneer een bepaald merk beter is dan het andere en ze communiceren dat, geen probleem zou je zeggen. Maar ook dit soort reclames kunnen misleidend zijn. Er wordt namelijk wel gezegd dat een bepaald merk beter is dat het andere, terwijl het in de werkelijk niet altijd waar blijkt te zijn.

Hoe ziet de overheid hierop toe?

De scheidslijn tussen iets mooier maken dat de werkelijkheid en een leugen is dun. Kijk bijvoorbeeld naar de burgers van McDonalds en de manier waarop ze zichtbaar zijn in promoties. Dit is duidelijk een gevalletje van iets mooier maken dan de werkelijkheid. Hetzelfde geldt voor ‘nu 70% minder vet’. Naar mijn mening is het communiceren van een korting dat eigenlijk geen korting is wel een leugen. Ik kan me dan ook voorstellen dat het niet gemakkelijk is om hierop toe te zien. De overheid probeert dit wel. Zo kun je als consument bijvoorbeeld een klacht indienen op de website van de Rijksoverheid. Daarnaast zijn er nog twee organisaties die in deze kwestie de belangen van de consument vertegenwoordigen: het ACM (Autoriteit Consument & Markt), dat samenwerkt met verschillende overheidsinstanties, en de stichting Reclame Code.

Al met al wordt het voor consumenten steeds moeilijker om te bepalen of we misleid worden of dat we eerlijke informatie krijgen. Consumenten moeten steeds scherper worden om zich te behoeden voor dit soort misleidingen. Ikzelf ben me steeds bewuster van mogelijke misleidingen en neem niet zomaar meer iets aan. Hoe zit het met jou?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.