BlogCommunicatieConsumentengedragMarkethings.net informeertMarkethings.net inspireert

Sociale druk: zijn we allemaal moordenaars?

sociale druk

Heb jij je weleens laten overhalen om iets te doen wat je eigenlijk niet wilde? Waarschijnlijk wel. Sociale druk, ofwel groepsdruk, speelt namelijk een belangrijke rol in ons gedrag. Iedereen kan te maken krijgen met groepsdruk, ongeacht of diegene volwassen is of nog in de puberteit zit. Dit kan een positieve uitwerking hebben, zoals het meedoen aan leuke groepsactiviteiten of lid worden van een vereniging. Maar groepsdruk kan ook een negatief effect hebben op ons gedrag. Denk bijvoorbeeld aan jongeren die gaan roken omdat hun vrienden dit ook doen. Groepsdruk is vaak moeilijk te weerstaan, want we willen allemaal sociale exclusie vermijden. Maar hoe ver gaan we nu eigenlijk als we onder druk staan?

Het is al jarenlang bekend dat sociale druk ons dingen kan laten doen die we eigenlijk niet willen. Zo kan het ons overtuigen om iemand te elektrocuteren, een baby te stelen en iemand van het dak te duwen. Geloof je me niet? Dan heb ik een paar leuke experimenten voor je!

Opdracht 1: Elektrocuteer iemand

In 1963 bewees het Milgram experiment al dat sociale druk ons hele heftige dingen kan laten doen. Voor dit experiment werd een deelnemer samen met een andere deelnemer (een acteur) door een onderzoeker meegenomen naar een kamer. De daadwerkelijke deelnemer werd hierbij altijd ‘ingeloot’ als leraar en de acteur kreeg de rol als leerling. De leerling moest verschillende vragen beantwoorden om het geheugen te testen. De leraar kreeg hierbij de taak om elektrische schokken toe te dienen wanneer de leerling een fout antwoord op een vraag gaf. Bij elk verkeerd antwoord werd de schok verhoogd met 15 volt. Deze schokken werden natuurlijk niet echt uitgedeeld, maar dat wist de leraar niet. Hij hoorde alleen geluiden die vooraf waren opgenomen en opliepen tot geschreeuw van pijn. De leraar kon op elk moment stoppen met het uitdelen van schokken, maar de experimentleider probeerde dit tegen te houden door bijvoorbeeld te zeggen: “Het is absoluut essentieel dat je doorgaat”. Wat bleek? Een meerderheid van de proefpersonen ging door tot de maximumschok, wat in werkelijkheid zou betekenen dat de leerling dood zou gaan.

milgram experiment

Opdracht 2: Steel een baby

Klinkt raar hè? Maar dit experiment van Derren Brown laat zien dat je iemand kunt overtuigen om een baby mee te nemen. Het experiment speelt zich af in een bar, waar een medewerker wordt gebeld door degene die het experiment uitvoert. Hij vertelt de medewerker dat hij van de recherche is en vraagt aan de medewerker of hij een vrouw met een baby ziet. Vervolgens claimt hij dat deze vrouw kinderen ontvoert en dat dit niet haar baby is. De medewerker krijgt de opdracht om de vrouw naar de telefoon te lokken en de baby vervolgens mee naar buiten te nemen. Zonder na te denken voert hij de opdracht uit. Het is dus gelukt om een vreemde te overtuigen om een baby te stelen!

Een simpele verklaring voor dit gedrag is de autoriteit van de persoon die het experiment uitvoert. Dit geeft de medewerker de indruk dat iemand betrouwbaar is en dat hij de verantwoordelijkheid uit handen geeft aan iemand die weet wat hij doet. Wil je hier meer over weten? Lees dan vooral de blog van Jorrit.

Opdracht 3: Duw iemand van het dak 

Het volgende experiment van Derren Brown wil iemand zo ver krijgen dat hij een persoon vermoordt door hem van het dak te duwen. Het doel hiervan is om te laten zien hoe makkelijk we de regie over ons leven afstaan en hoe gevaarlijk dit eigenlijk kan zijn. Natuurlijk zijn er veel stappen nodig om iemand zo ver te krijgen. Wat je misschien wel bekend in de oren klinkt is de foot-in-the-door techniek. Deze techniek stelt dat wanneer je iets kleins voor iemand doet, je daarna ook eerder iets groots doet. In dit experiment begint dat met het halen van champagne en het dragen van een tas, maar de verzoeken worden steeds iets groter. Zo steekt de proefpersoon al snel vlaggetjes met ‘vegetarisch’ in broodjes met vlees, om deze vervolgens uit te delen aan (vegetarische) gasten. Een ander belangrijk onderdeel van dit sociale experiment is het creëren van een band. Dit wordt gedaan door kleine dingen als “Hé, we hebben dezelfde achternaam” of “Ik kom ook uit Amsterdam”.

Een combinatie van deze twee technieken zorgt ervoor dat de proefpersoon de regie over zijn leven in principe afstaat en dit kan heel gevaarlijk zijn. Doordat hij zich in een steeds meer ingewikkelde situatie manoeuvreert, lijkt er nog maar één optie mogelijk: iemand van het dak duwen. Ben je nieuwsgierig naar wat zich verder allemaal heeft afgespeeld in dit experiment? Kijk dan vooral de documentaire “The Push” op Netflix!

Hoe bedrijven sociale druk toepassen 

Zoals uit deze experimenten blijkt, deden alle deelnemers dingen die tegen hun normen en waarden ingingen. Dit bewijst maar weer dat we allemaal vatbaar zijn voor beïnvloedingen, of het nu door een groep mensen is of door een ideologie. Nu zul je in het dagelijks leven vast niet worden overtuigd om een baby te stelen, maar weet dat sociale invloeden ook door bedrijven worden ingezet. Hieronder een aantal voorbeelden die je vast wel bekend voorkomen:

  • “Wil je misschien een euro doneren? O, en wil je anders ook meteen lid worden?” – foot-in-the-door techniek 
  • Een verkoopster die ‘toevallig ook zoveel van honden houdt’ – het creëren van een band
  • “Wil je misschien lid worden van ons goede doel? O, wil je anders wel een euro doneren?” – door-in-the-face techniek
  • De verschrikkelijk irritante Tell Sell reclames met: “Maar dat is nog niet alles, koop nu deze fantastische blender en krijg er gratis een tweede opzetstuk bij” – that’s not all techniek

Maar na het lezen van deze blog trap jij daar natuurlijk niet meer in! Ben jij ook wel eens overtuigd om iets te kopen door sociale druk? Laat het me weten!

Bronnen: 

  • https://wetenschap.infonu.nl/onderzoek/11085-experiment-van-milgram.html 
  • https://www.netflix.com/title/80220000 
The following two tabs change content below.
blank

Amy van der Tweel

Amy studeert Marketing Management aan Tilburg University en blogt sinds 2018 voor Markethings.net. Haar interesses gaan voornamelijk uit naar retailmarketing, consumentengedrag en marketingcommunicatie.
blank

Laatste berichten van Amy van der Tweel (toon alles)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.